Жер _ ана, ел - бала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Жер – ана, ел – бала» деген мақал туған жерді анаға теңеп, халықты оның перзенті ретінде көрсетеді. Тура мағынасында жер адамды асырайды, несібе береді, өмір сүруге жағдай жасайды. Астарлы мағынасында туған жер мен елдің байланысы өте жақын екенін аңғартады: ана қандай мейірімді, қамқор болса, жер де сондай құтты, берекелі. Ал ел сол жердің қадірін біліп, оны қорғап, күтіп, аялап отыруы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «жер» — тек топырақ емес, тұтас Отан, қоныс, тіршілік көзі. «Ана» бейнесі мейірім, қорған, ырыс ұғымдарын береді. «Бала» — әлжуаз, қамқорлыққа мұқтаж, әрі тәрбиеленетін ұрпақтың символы. Яғни ел жерден нәр алып өседі, сондықтан жерді құрметтеу — өз анаңды құрметтеумен тең. Бұл теңеу қазақтың жерге деген терең сүйіспеншілігін танытады.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақал туған өлкені ластамау, табиғатты қорғау, жердің қадірін түсіну керек екенін еске салады. Мысалы, ауылдағы жайылымды бей-берекет таптамай, қоқыс тастамай, ағаш отырғызу — осы мақалдың өмірдегі көрінісі. Туған жерге жанашыр болу — әр азаматтың міндеті.