Жазымсыраған қыстан без,
Жасымсыраған қыздан без.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай именіп, шын ойын жасырған адамнан сақ болуды ескертеді. Тура мағынада «жазымсыраған қыстан» — шын қатал болса да, беті жұмсақ көрінетін қыс сияқты қауіпті құбылыс айтылса, астарлы мағынада «жасымсыраған қыз» — ішкі ниетін ашпай, сыртын ғана білдірген, мінезі анық емес адам. Халық мұнда екіжүзділік пен жасырын ниетті сенімсіздік белгісі деп таниды.
Образдар мен теңеулер
Қыс — сынақ, суық мінез, қаттылықтың бейнесі. Ал «жазымсыру» — жұмсарғандай көріну, бірақ шын мәнінде өз болмысын бүркемелеу. Қыз бейнесі мұнда нәзіктікпен қатар, тұйықтық пен сыр сақтаудың символы ретінде алынған. «Жасымсырау» сөзі адамның ашық болмауын, көңілі мен ниетін білдірмей қоюын көрсетеді. Сондықтан мақал адамды сыртқы көрініске ғана сенбеуге шақырады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адаммен қарым-қатынаста абай болу керек деген ойда қолдануға болады. Мысалы, жұмыс орнында бір әріптес үнемі жағымды сөйлеп, бірақ артынан өсек таратып жүрсе, «жазымсыраған қыстан без, жасымсыраған қыздан без» деп, сыртқы сыпайылыққа алданып қалмауды ескертеміз.
Jasymsyraǵan qyzdan bez.