Жамандық қылсаң пәле күт,
Бәріне де зауал бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамға жаман іс істесе, оның салдары міндетті түрде болатынын ескертеді. Яғни, біреуге қиянат жасасаң, өтірік айтсаң, әділетсіздік қылсаң, түбінде соның кесірі өзіңе қайтып келеді. «Пәле күт» дегені — жамандықтың артынан дау, қиындық, өкініш ілеседі деген сөз. «Бәріне де зауал бар» дегені — дүниеде әрбір теріс әрекеттің ақыры, жазасы, өтеуі бар екенін білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «пәле» — жай ғана қиындық емес, жаман істің тудырған кесапаты. «Зауал» — істің бұзылуы, берекенің кетуі, істеген ісіңнің өзіңе қайтуы. Халық бұл сөздер арқылы моральдық заңдылықты бейнелейді: жамандық бос кетпейді, ол бір күні адамды сүріндіреді. Образды түрде айтқанда, жамандық — өз тамыры бар арам шөп сияқты, ол өскен жерді де улайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамдарды адал болуға, біреуді алдамауға, заңсыз іс жасамауға шақырады. Мысалы, жұмыста әріптесінің еңбегін өз атына жазып алған адам кейін сенімнен айрылып, ұжымда сыйдан қалады. Сондықтан бұл мақал әр қадамда ар-ұятты сақтаудың маңызын еске салады.
Bárine de zaýal bar.