Жаман теке сүзеген.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жаман, жуас емес теке жиі сүзісіп, айналасына тыныштық бермейді. Астарлы мағынасы — мінезі нашар, қырсық, тынымсыз адам да үнемі кикілжің шығарып, елдің берекесін кетіреді. Яғни адамның шын болмысы оның іс-әрекеті мен қарым-қатынасынан көрінеді. Төрт түлік арасындағы текенің сүзеген мінезі арқылы қазақ жұрт мінезі ауыр, өзімен де, өзгемен де сыйыса алмайтын кісіні әжуалап жеткізген.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "теке" — тек мал емес, мінезі шәлкес, ызақор адамға ұқсастық беретін образ. "Сүзу" — біреуге әдейі тиісу, сөзбен не іспен шаншу, қақтығысу мағынасын білдіреді. Халық жаман мінезді тікелей мінемей, жануар қылығы арқылы бейнелеп, ойды әсерлі әрі есте қаларлық етіп айтқан.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал ұжымда, отбасында не достар арасында үнемі дау шығаратын адамға байланысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бір қызметкер әр шешімге қарсы шығып, әріптестерімен жиі сөзге келсе, жұрт оны "Жаман теке сүзеген" деп сипаттауы мүмкін. Бұл сөз адамды сабырға, кішіпейілдікке шақырады.