Жаман қой ісегінде қартаяды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жаман қой ісегінде қартаяды деген мақал адам мен мал мінезін салыстырып айтады. Тура мағынасында, жаман қойдың бағылмай, күтім көрмей, бір орында жүріп-ақ кәрі тартатыны меңзеледі. Астарлы мағынасы — мінезі әлсіз, жалқау, еріншек немесе өзіне пайдасыз адам істің берекесін кетіріп, дамымай, сол бұрынғы күйінде қалып қояды. Мұнда «қартаю» жастың келуін ғана емес, қажу, әлсіреу, өнімсіздік белгісін де білдіреді.
Образдар мен теңеулер
«Қой» — жуас, бағынышты, көптің ішіндегі қарапайым тіршілік иесі. Ал «ісігі» — малдың семіріп, денесі ісініп кеткен, ширақсыз күйін елестетеді. Осы образ арқылы халық еңбексіздік пен күтімсіздіктің адамды да, малды да әлсірететінін бейнелеген. Яғни сырттай тірі жүргенімен, ішкі қуаты аз, ілгері баспайтын халды көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісіне салғырт қарайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер тапсырманы үнемі кейінге қалдырып, жаңа дағды үйренбесе, әріптестері: «Жаман қой ісегінде қартаяды» деп ескертуі мүмкін. Бұл сөз адамды қозғалысқа, ізденіске және жауапкершілікке шақырады.