Жақсының сөзі шамдай жарық,
Айдай анық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Жақсы адамның сөзі әрдайым түсінікті, дәл және көңілге қонымды болады. Ол адамды адастырмайды, күмәнді сейілтеді, жол көрсетеді. Мақалдың тура мағынасы — жарық шам мен айдың анықтығы сияқты, жақсы сөздің де айналаны айқындап, көріністі анық көрсетуі. Астарлы мағынасы — парасатты, тәрбиелі, шыншыл адамның айтқан пікірі елге пайдалы, жүрекке жылы, ойға қонымды деген сөз.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шам» — қараңғыда жол көрсететін жарық. Ол білімді, әділ, орынды сөздің белгісі. «Айдай анық» деген теңеу сөздің ашықтығын, бұлдырсыздығын білдіреді. Яғни, жақсы адамның сөзі көмескі емес, екіұшты емес, түсініп алу оңай. Халық жақсы сөзді жарыққа теңеу арқылы оның адам өміріндегі маңызын ерекше көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал білімді, сыпайы, ойлы адамдардың пікіріне құлақ асу керек дегенді білдіреді. Мысалы, жұмыс орнында тәжірибелі маман мәселені қысқа әрі нақты түсіндірсе, оның сөзі бәріне бағыт береді. Осындайда «Жақсының сөзі шамдай жарық, айдай анық» деп айту орынды.
Aıdaı anyq.