Жаяушылық тартқанда,
Жүрмес есек ат болар.
Қарын қатты ашңанда,
Қара талқан қант болар.
Júrmes esek at bolar.
Qaryn qatty ashńanda,
Qara talqan qant bolar.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Бұл мақал адамның жағдайына, еңбекке және адамгершілікке қатысты бірнеше маңызды ойды білдіреді.
1. **"Жаяушылық тартқанда, Жүрмес есек ат болар."** - бұл жолда адамдардың еңбек етуі, жетістікке жетуі үшін шын мәнінде еңбек етуі қажет екенін білдіреді. Жаяу жүріп, қиындықтармен бетпе-бет келмей, ешқандай нәтижеге қол жеткізу мүмкін емес. Яғни, еңбек етпестен, нәтижеге қол жеткізу немесе мақсатына жету қиын.
2. **"Қарын қатты ашыңда, Қара талқан қант болар."** - бұл жолда адамның қажеттілігі мен қанағаттандыру мақсатында еңбек ету керек екенін білдіреді. Егер адам аш болса, онда ол тамақ табу үшін бар күшін салып әрекет етеді. Бұл жерде талқан - ең қарапайым тағам, ал оның тәттіленуі (қант) адам күш-жігерінің арқасында мүмкін болады.
Жалпы, мақалда көрсетілген идея – еңбек, дағды, және күш-жігер арқылы ғана жетістікке жетуге болатынын айту. Адамның белгілі бір мақсатқа жету үшін қиындықтарды еңсеріп, элементарлы қажеттіліктерін қанағаттандыруы қажет екендігін көрсетеді.