Жабы семірсе, желік бітеді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: жабы, яғни күтімі нашарлау, әлсіздеу ат семірсе, оның бойына желік кіріп, мінезі өзгеруі мүмкін. Астарлы мағынасы — жағдайы түзелген, дәулеті артқан адам кейде сабырдан тайып, дандайсып, өз-өзін ұстай алмай қалады. Қазақ бұл арқылы тоқшылық пен көтеріңкі күй адамға сынақ екенін ескертеді. Байлық, жетістік, қолайлы жағдай адамды тәкаппарлыққа емес, ұстамдылыққа үйретуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы жабы сөзі — әлсіз, қарапайым, жұпыны тірліктегі адамды бейнелейді. Семіру — тұрмыстың жақсаруы, қолдың ұзаруы, мүмкіндіктің көбеюі. Желік — тек атқа тән қимыл емес, астарында асып-тасу, желпілдеу, өз күшіне масаттану мағынасы бар. Яғни мақал адам мінезін аттың қылығымен салыстырып, ойды әсерлі жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды мансапқа, ақшаға не атаққа кенелген адамға қатысты қолдануға болады. Мысалы, кеше ғана қарапайым болған қызметкер лауазым көтеріп алып, өзгелерге жоғарыдан сөйлей бастаса, жұрт осы мақалмен ескерту айтады. Ол адамға “қолың жеткенмен, көңілің семіріп кетпесін” деген мәнде айтылады.