Залым есек көпір үстінде қитығады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — есек көпір үстінде өз дегенінен қайтпай, қырсығып тұрып алады. Астарлы мағынасы — мінезі ауыр, озбыр, өзімшіл адам тар жерде, қиын сәтте де елге кесірін тигізіп, ырың-жырың тудырады. Яғни, залым адам тоқтамайтын, ақылға көнбейтін, жағдайды одан сайын ушықтыратын кесел мінезімен танылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — қырсықтықтың, қыңырлықтың бейнесі. «Көпір» — тар өткел, қауіп пен жауапкершілік көп жердің символы. Ал «қитығу» — орынсыз еркелеу емес, керісінше, қасарысып, жұрттың жүйкесін жұқарту, берекені қашыру дегенді білдіреді. Осы образдар арқылы халық залым адамның мінезін жай ғана ұнатпайтын қылық емес, ортаға зиян келтіретін қауіпті сипат ретінде көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал мінезі қиын, бір іске кедергі жасап, бәрін өз ыңғайына бұрғысы келетін адамға қатысты айтылады. Мысалы, жұмыс орнында бір адам ортақ шешімге келіспей, дәлелді тыңдамай, бүкіл жобаның кешігуіне себеп болса, оны осы мақалмен сипаттауға болады. Бұл сөз адамдарды қырсықтықтан сақтанып, ақылға құлақ асуға шақырады.