Үт келді - жұт келді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: үйге ырыс, береке, дүние кірген сәтте оның артынан шығын, тапшылық, қыспақ та бірге келуі мүмкін деген ескерту. Астарлы мағынасы — адам байлыққа, молшылыққа мастанбауы керек, өйткені жақсылықпен бірге жауапкершілік, сынақ та қатар жүреді. Қазақ танымында ырыс бекем күтімді, ұқыптылықты, қанағатты қажет етеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «үт» сөзі молшылықты, береке мен несібені білдіреді. Ал «жұт» — малға, күнкөріске, тіршілікке келген ауыр апаттың бейнесі. Екі ұғымды қатар қою арқылы халық өмірдің тұрақсыз екенін, тоқшылықтың соңында сақтық пен есеп болуы керегін аңғартады. Яғни, бүгінгі ырыс ертеңгі жауапкершілікті ұмыттырмауы тиіс.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал табыс тапқан адамға ақшаны орынсыз шашпау, қор жинау, тәуекелді ойлау керек екенін еске салады. Мысалы, бір отбасы жақсы табыс көріп, бәрін бірден сән-салтанатқа жұмсай берсе, кейін күтпеген қиындықта қиналып қалуы мүмкін. Сондықтан берекелі кезде үнемдеп, болашаққа дайындалу қажет.