Үрген ит кісі қаппас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: үре берген ит адамның өзіне шаппайды, тек даурығып үріп, қорқытуы мүмкін. Астарлы мағынасы: бос айқай, құр сөз, сыртқы қорқыныш шын қауіпке айнала бермейді. Яғни көп шулаған, көп мақтанған адам әрдайым іске де батыл бола бермейді. Халық бұл сөз арқылы адамның сөзіне емес, ісіне қарауды ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «ит» — босқа үріп, айқайлап жүретін, бірақ нақты әрекеті жоқ адамды бейнелейді. «Қаппас» сөзі — зиян келтірмейді, яғни қорқыныштың көбісі сыртқы көрініс қана екенін аңғартады. Үру — сөзбен күпініп сөйлеу, айбат шегу, ал қаппау — сол сөздің іске айналмауы. Осы арқылы халық сабыр сақтап, артық сасқалақтамауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әлеуметтік желідегі даурығу, орынсыз айқай, қорқытып сөйлеу сияқты жағдайларға да сай келеді. Мысалы, біреу чатта қатты ұрсып, «бәрін шешемін» деп жазғанымен, шын мәнінде еш әрекет жасамай жатады. Ондайда «Үрген ит кісі қаппас» деп, бос сөзге мән бермей, сабырмен іс қылған дұрыс.