Үндеместе пәле бар, отбасында шала бар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал екі түрлі құбылысты ескертеді: біріншісі — орынсыз үндемей, ішке бүгіп жүрген адамда белгісіз қауіп, жасырын ой немесе түйіні шешілмеген мәселе болуы мүмкін; екіншісі — кез келген отбасында ұсақ кемшілік, келіспеушілік не толық бітпеген іс кездеседі. Яғни, өмірде сырттай тыныш көрінген нәрсенің бәрі мінсіз емес, әр үйдің де өз шала-шарпысы болады деген ой айтылады. Мақал адамды байқампаз болуға, асығыс сенбеуге және ішкі сырды түсінуге шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «үндемес» — тек көп сөйлемейтін адам ғана емес, ойын ашпай, сырын жасырған жанның бейнесі. Ал «пәле» — қауіп, дау, қиындық, күмәнді жағдай деген астарлы мағына береді. «Отбасында шала» дегендегі «шала» — жартылай біткен іс, кемшілік, тұрмыстағы ұсақ олқылық. Бұл тіркес отбасының өз ішінде де шешілмеген мәселе болуы мүмкін екенін бейнелі түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адам мінезін байқауда, отбасы ішіндегі жасырын түйінді сезгенде қолдануға болады. Мысалы, бір адам жұмыста немесе үйде мүлде сөйлемей, тұйықталып кетсе, оның жай ғана тыныштық емес, іште жүрген уайым не реніш болуы мүмкін. Сондайда жақындары оны сөйлетіп, себебін түсінуге тырысады.