Тышқан ініне кіре алмай жүріп,
Құйрығына қалжауыр байлар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал өз шамасын білмей, қолынан келмейтін іске ұрынатын адамды әжуалайды. Тура мағынада тышқан інге кіре алмай, тығырыққа тіреледі, ал астарлы мағынада әлсіз не дәрменсіз адам қиындықты шешудің орнына бос қылыққа барады. Яғни, ақылсыздық пен орынсыз әрекет еш пайда бермейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тышқан» — дәрменсіз, ұсақ тірліктің иесі; «ін» — жетуге тиісті мақсат, қауіпсіз орын; ал «құйрығына қалжауыр байлау» — істің жөнін таппай, сырттай қулық жасағандай көріну, бірақ шын мәнінде мәселені шеше алмау. Халық осы бейнелер арқылы адам мінезіндегі әлсіздік, ұшқалақтық, орынсыз әуре-сарсаңды көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз мүмкіндігін дұрыс бағаламай, дайындықсыз үлкен іске кірісетіндерге қатысты айтылады. Мысалы, тәжірибесі жоқ адам күрделі жобаны басқармақ болып, соңында тапсырманы да орындай алмай, тек сыртқы көрініспен уақыт өткізсе, осы мақал дәл келеді. Мұндайда «алдымен қабілет пен жағдайды таразылау керек» деген ой айтылады.
Quıryǵyna qaljaýyr baılar.