Туысы жаман туғанын жамандайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал жақын туыс, өз қандасы болса да, кейбір адамның өз ағайынының жақсысын көре алмай, кемшілігін көпіртіп, жамандап сөйлейтінін білдіреді. Тура мағынасында — туыс өз туғанын жамандайды. Астарлы мағынасында — қызғаныш, іштарлық, көреалмаушылық адамды өз жақынына қарсы қояды. Мақал туыстықтың өзі адамды бірден сыйластырмайтынын, ниет пен мінез де маңызды екенін ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «туысы» сөзі — тек қандас адам емес, ең жақын орта, өз елі, өз руы, өз үй ішінің символы. «Жаман» деген сөз мінезі тар, ішкі қызғанышқа берілген адамды меңзейді. «Туғанын жамандайды» тіркесі — жақыныңның абыройын түсіру, жетістігін мойындамау, өсек айту сияқты әрекеттердің бейнесі. Бұл жерде нақты суреттен гөрі адамның ішкі мінезі айқын көрсетіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал туыстардың, әріптестердің не таныстардың арасындағы қызғанышқа қатысты айтылады. Мысалы, бір адам бауырының жетістігін қуанып қолдаудың орнына, сырттан сынап, кемшілігін таратып жүрсе, оған осы мақал дәл келеді. Ол адамдарды жақыныңа әділ қарап, біреудің табысын көреалмауға салынбауға шақырады.