Тұлпардан тұяқ қалар,
Сұңқардан қияқ қалар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — жүйрік тұлпар өлсе де, артында тұяғы, белгісі қалады; қыран сұңқардан да қауырсынның қияғы қалады. Астарлы мағынасы — адам да, жақсы ат та, асыл әулет те өзінен кейін із, мұра, жақсы аты мен өнегесін қалдырады. Яғни, тұлғаның бағасы тірі кезінде ғана емес, соңында қалдырған ісімен, тәрбиесімен, абыройымен өлшенеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы тұлпар — қайратты, жүйрік, елге танылған таңдаулы жанның бейнесі. Сұңқар — биікке самғар, алғыр, текті, еркін рухтың символы. Тұяқ пен қияқ — сол асылдың көзге көрінетін ең соңғы ізі, белгісі. Демек, халық жақсы адамның өзі кетсе де, жақсы ісі, аты, ұрпағы, өнегесі қалады деген ойды көркем бейнемен жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды елге пайдасы тиген, адал еңбек еткен адамды еске алғанда қолданамыз. Мысалы, көп жыл мектепте еңбек еткен ұстаз зейнетке шықса да, оның тәрбиелеген шәкірттері, қалдырған ізі сол кісінің ел жадындағы «тұяғы» болып қалады. Бұл — жақсы істің өлмейтінін еске салатын өнегелі сөз.
Suńqardan qııaq qalar.