Түлкінің түсіне тауық кіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның ойы мен тілегі оның табиғатына, әдетіне, не нәрсемен көп айналысатынына байланысты екенін білдіреді. Тура мағынасында түлкі тауықты аңдиды, сондықтан түсінде де соны көруі мүмкін деген ой айтылады. Астарлы мағынасы: адам өзіне жақын, пайдасы бар, не күнде ойлап жүрген нәрсесін түсінде де, өңінде де жиі елестетеді. Кейде бұл мақал біреудің ниеті ішкі қалауы мен пиғылынан байқалатынын да меңзейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түлкі — айлакер, қулыққа жақын бейненің символы. Тауық — әлсіздеу, оңай олжа болатын нәрсенің бейнесі. «Түсіне кіру» деген тіркес адамның ішкі ойын, құмарлығын, жасырын ниетін көрсететін образ ретінде қолданылған. Яғни мақал жануарлар арқылы адам мінезін дәл әрі ұғынықты суреттейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір істі ғана ойлап, соған байланып қалған адамға айтылуы мүмкін. Мысалы, біреу күнұзақ пайда табуды ғана ойлап, басқаның ақшасын қалай алуды жоспарлап жүрсе, оның ниеті де сөйлеген сөзінен байқалады. Сондайда «түлкінің түсіне тауық кіреді» деп, оның ойы қайда ауып тұрғанын астарлап айтады.