Түлкінің ақыр тоқтайтыны -
Ішік сататын дүкен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түлкі ақырында ішік сататын дүкенге келіп тоқтайды. Астарлы мағынасы — айлакер, қу міні бар адам өз пайдасын ғана көздеп жүрсе, түбі соған жақын ортаға, сол мінезіне сай іске тап болады. Яғни қулықпен көп ұзақ жүре алмайды, әр әрекеттің өз салдары бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түлкі» — қулығы басым, алдап-арбауға бейім адамға берілген бейне. «Ішік сататын дүкен» — түлкінің табиғатына сай, тері-терсек, пайда табу, олжа іздеу сияқты істердің орны. Бұл образ арқылы халық адам мінезін жануарға теңеп, өте ықшам да әсерлі ой айтқан. Мақалдың астарында «кім неге жақын болса, соған қарай тартылады» деген өмірлік байқау жатыр.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал жұмыс, сауда, қатынас немесе мінез туралы айтқанда қолданылады. Мысалы, біреу үнемі алдап пайда табуға тырысып жүрсе, кейін сенімсіз ортаға түсіп, өзі де сол жүйенің құрбаны болады. Не болмаса, алаяқтықпен айналысқан адам ақырында сондай әрекетке жол ашатын іске тап болады. Мақал адамға адал болуды еске салады.
Ishik satatyn dúken.