Түйешіге жолықсаң,
Өркеші биік тайлағын айтар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — түйешіге кезіксең, ол өз тайлағының өркеші биік, күтімі жақсы екенін айтып мақтанады. Астарлы мағынасы — әр адам өзіне жақын, өз еңбегімен өсірген нәрсесін жоғары бағалап, соны мақтап сөйлейді. Яғни, адам баласы өзі таныс, өзі баптаған дүниенің кемшілігін емес, артықшылығын көбірек көреді. Бұл сөз бір жағынан табиғи мақтаншақтықты, екінші жағынан еңбектің жемісіне сүйсінуді білдіреді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «түйеші» — мал шаруасын жақсы білетін адам, ал «тайлақ» — жас түйе. «Өркеші биік» деген тіркес малдың мықтылығын, сүйкімділігін, бағалы екенін бейнелейді. Мұндағы образдар арқылы халық адамның өз қолымен өсірген ісіне, тәрбиелеген баласына немесе баптаған малына іштей бауыр басып, соны өзгеден артық көруін көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз ісіне берілген адамның мінезін сипаттауда қолданылады. Мысалы, бір әке өз баласының суретін, жетістігін немесе өнерін үнемі мақтап отырады. Сол сияқты мұғалім де өз шәкіртінің еңбегін жоғары бағалауы мүмкін. Бұл сөз адамға өзгені тыңдай отырып, артық мақтанға да, әділ бағалауға да назар аударуды ескертеді.
Órkeshi bıik taılaǵyn aıtar.