Түйенің өзі түйе, құмалағы емес.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның, заттың не істің үлкен-кішілігін орнымен бағалауды ескертеді. Түйе — ірі, салмақты, зор күштің иесі. Ал оның құмалағы — ұсақ нәрсе ғана. Яғни үлкеннің өзін ұсақ-түйекпен шатастыруға болмайды. Астарлы мағынасы — беделі бар адамды немесе маңызды істі болмашы нәрсемен төмендетпей, өз орнында тану керек. Сонымен бірге бір нәрсенің мәнін сыртқы ұсақ белгісіне қарап емес, тұтас болмысына қарап бағала деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы түйе — ірілік, салмақ, төзім, қадір-қасиет бейнесі. Құмалақ — болмашы, ұсақ, мәні төмен нәрсенің символы. Халық түйе мен құмалақты салыстыру арқылы «үлкеннің орны бөлек, ұсақты соған теңеуге болмайды» деген ойды өте дәл жеткізген. Бұл теңеу әсіресе адамға қатысты айтылса, оның беделі мен еңбегін жеңіл бағаламауды меңзейді.
Қазіргі өмірде
Қазіргі кезде бұл мақал біреудің атқарған үлкен еңбегін бір ғана кемшілігімен жоққа шығармау қажет деген мағынада қолданылады. Мысалы, тәжірибелі ұстаздың бір сәттік қателігі үшін оның көп жылдық білімін менсінбеу дұрыс емес. Сондайда: «Түйенің өзі түйе, құмалағы емес» деп, адамның негізгі қадірін ұсақ кемшілікпен шатастырмауды ескертеді.