Түйенің құйрығы жерге жетсе,
Ешкінің құйрығы көкке жетер.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал дүниедегі тәртіп бұзылып, табиғи өлшем мен үйлесім өзгерсе, соның салдары әлсіз бен ұсақ нәрсенің де орынсыз көтеріліп кететінін білдіреді. Тура мағынасында түйе — бойы биік, құйрығы төмен салбырайтын мал; ешкі — аласа, құйрығы жоғарырақ көрінетін мал. Астарлы мағынасы: үлкеннің орны төмендеп, қадірлі нәрсенің бағасы кемісе, кіші де өзін жоғары сезініп, шектен шығуы мүмкін. Яғни қоғамда тәртіп, иерархия, жөн-жосық сақталмаса, береке бұзылады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — салмақ, бедел, үлкендік пен жоғары орынды білдіретін образ. Ешкі — аласа, әлсіздеу, бірақ жағдай өзгерсе, өзін «биікте» сезінетін бейне. «Құйрығы жерге жету», «көкке жету» деген тіркестер орын ауысу, өлшемнің төңкерілуін астарлап көрсетеді. Бұл — ретсіздік пен теңсіздікке құрылған жағдайдың мысқылы.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды басшылық әлсіреп, тәртіп босаңсығанда немесе біліксіз адам орынсыз дәрежеге көтерілгенде айтады. Мысалы, ұйымдағы жауапты басшылар өз ісін дұрыс атқармай, тәжірибесіз қызметкер өзгелерге жөн сілтей бастаса, жұрт: «Түйенің құйрығы жерге жетсе, ешкінің құйрығы көкке жетер» деп ескертеді.
Eshkiniń quıryǵy kókke jeter.