Түйеге - дақ, жылқыға - пышақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: түйені дақ басса да, оған аса үлкен зақым келмейді; ал жылқыға пышақ тисе, ол ауыр жарақат алады. Астарлы мағынасы — әр нәрсенің өз табиғаты, өз төзімі бар, сондықтан бірдей әсердің салдары әртүрлі болуы мүмкін. Кейде ұсақ көрінген нәрсе біреуге зиянсыз болса, екіншісіне өте қауіпті болады. Сол себепті адам кез келген ісінде жағдайды, орынды, кісінің шамасын ескеріп әрекет етуі керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — шыдамды, берік, көнбіс мінездің бейнесі. Дақ — сыртқы болмашы із, үлкен қауіп емес деген ұғым береді. Ал жылқы — сезімтал, жүйрік, нәзік жанды малдың символы; пышақ — ауыр жара, қатер, орны толмас зиянды білдіреді. Яғни мақал бір заттың не бір сөздің әсері әркімге әрқалай тиетінін образ арқылы ұқтырады.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамдармен қарым-қатынаста, әсіресе сын айтуда қолдануға болады. Мысалы, біреуге жай ескерту болып көрінген сөз басқа адамды қатты ренжітуі мүмкін. Сондықтан мұғалім не басшы өз пікірін айтқанда, адамның мінезі мен көңіл күйін ескеріп сөйлегені дұрыс.