Түйе жаманы - күрт,
Шөп жаманы - керт.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сырттай ұсақ көрінетін кемшіліктің өзінен үлкен зиян тууы мүмкін екенін аңғартады. Түйенің «жаманы» деп күрт — жүгіне, жүрісіне бөгет болатын мінезін айтса, шөптің «жаманы» деп керт — малдың қарнын тойдырмайтын, нәрі аз, жұтаң шөпті меңзейді. Яғни, бір заттың сапасы төмен болса, оның пайдасы кеміп, ісіңе кедергі келтіреді. Астарында «көріне бермейтін осалдықтың өзін елеме» деген ескерту жатыр.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы түйе — қазақ тұрмысындағы ауыр жүк көтеретін, берекелі малдың бейнесі. Күрт сөзі түйенің жүруін ауырлататын, қолайсыз қимылын білдіретін образ ретінде алынған. Ал шөп — мал азығының өзегі, керт — нәрсіз, шалақорек шөптің белгісі. Осы екі образ арқылы халық кез келген істегі «жамандық» сапаны төмендететінін өте нақты көрсеткен.
Қазіргі өмірде
Бүгінде бұл мақалды жұмыс, оқу, техника немесе қызмет сапасы жайлы айтқанда қолдануға болады. Мысалы, компьютердің бағдарламасы дұрыс істемей, үнемі қателік берсе, «түйе жаманы — күрт, шөп жаманы — керт» деп, сапасыз дүниенің істі бұзатынын айтуға болады. Бұл адамды ұқыптылыққа, сапаны бағалауға үйретеді.
Shóp jamany - kert.