Түйе жайылса, шөлге қарай шығады,
Жатарда сорға қарай.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал түйенің табиғи мінезін мысал етіп, әр нәрсенің өз болмысына сай әрекет ететінін білдіреді. Түйе жайылғанда шөлге беттейді, өйткені ол сусыз жерде де төзімді, тіршілігі кең далаға бейім. Ал жатарда сорды, яғни ылғалды, жұмсақтау жерді іздейді. Астарлы мағынасы — адам да өз табиғатына, дағдысына, қажетіне қарай қимылдайды; әр істің өз ыңғайы, әр тірліктің өз орны бар. Кейде сырттай қарағанда қайшылық сияқты көрінген іс, шын мәнінде тіршіліктің заңдылығынан туады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы түйе — төзім мен далалық тіршіліктің символы. Шөл — ауырлық, қатаң орта, ал сор — тыныштық пен лайықты қонысқа ишара. Түйенің шөлге баруы оның шыдамдылығын, ал жатуға сор іздеуі өзіне қолайлы орынды таңдауды көрсетеді. Бұл образдар адам өміріндегі таңдаудың да жағдайға тәуелді екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адам мінезін, әдетін немесе кәсіп таңдауын түсіндіруде қолданылады. Мысалы, біреу қиын жұмыстан қашпай, ауыр саланы таңдап кетсе, «оның табиғаты сол» деп айтуға болады. Яғни әркім өзіне жақын, өзіне лайық жолды табады.
Jatarda sorǵa qaraı.