Түйе - дала кемесі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Түйе - дала кемесі» деген мақалдың тура мағынасы — түйе шөлейт пен кең далада жүк тасуға, ұзақ жол жүруге өте ыңғайлы көлік сияқты. Астарлы мағынасы — қазақ өмірінде түйенің орны ерекше: ол төзімді, шыдамды, ауыр жұмысты еңсере алатын төрт түлік. Сондықтан бұл мақал қиын ортада да пайдасы мол, мықты әрі сенімді нәрсені немесе адамды білдіру үшін айтылады. Түйе арқылы халық сабыр, төзім, ауырлыққа шыдау сияқты қасиеттерді жоғары бағалаған.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «дала» — шетсіз-шексіз кеңістік, ал «кеме» — судағы ең сенімді, жүк көтеретін көлік. Қазақ түйені сол кеме сияқты кең далада адамды да, жүктi де діттеген жеріне жеткізетін тірекке теңеген. Бұл теңеу түйенің бойындағы күшті, шыдамды, ұзақ жолға төзетін қасиетін айқын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал кез келген ауыр іске төтеп беретін адамға немесе мықты техникаға қатысты қолданыла береді. Мысалы, алыс ауылдарға жүк таситын үлкен көлік жайлы: «Мына жүк көлігі — түйе сияқты, шөбі жоқ жерде де алып жүреді» деп айтуға болады. Бұл — сенімділік пен төзімділікті мақтау.