Түйе бақтым - түйме тақтым.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның еңбегі мен несібесі әрқашан ойлағандай үлкен болмай, кейде күткен пайдасының мардымсыз шығатынын білдіреді. Тура мағынасында түйе баққан адам көп табыс табуы керек сияқты көрінеді, бірақ соның нәтижесі бір түймедей ғана аз болғандай әсер қалдырады. Астарлы мағынасы — көп еңбек етіп, көп күш жұмсасаң да, кейде қайтарымы аз болуы, не ісіңнің өнімсіз шығуы мүмкін екенін ескерту.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе» — ірі, ауыр жұмыс, мол үміт пен үлкен шаруаны бейнелейді. Ал «түйме» — өте ұсақ, мардымсыз нәтиженің символы. Екі сөздің дыбыстық ұқсастығы мақалдың ұйқасын күшейтіп, мағыналық қайшылығын да анық көрсетеді: үлкен еңбек пен кішкентай нәтиже қарама-қарсы қойылған. Бұл образ арқылы халық тіршіліктегі еңбектің әрдайым бірдей өтелмейтінін дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал көп жұмыс істеп, бірақ соның жемісін аз көрген жағдайда айтылады. Мысалы, адам бірнеше ай жоба жасап, түн ұйқысын төрт бөліп еңбек етеді, бірақ соңында аз ғана сыйақы алады. Сондай сәтте «Түйе бақтым - түйме тақтым» деп, еңбектің өтеуі көңіл толтырмағанын білдіруге болады.