Туған жердің түйе жейтін жапырағы да,
Түйе аунайтын шаңдақ топырағы да дәрі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Туған жердің әрбір заты адамға қымбат, тіпті қарапайым көрінетін нәрсенің өзі шипа, жұбаныш, қуат береді деген ой айтылады. Мақалдың тура мағынасы — түйе туған жеріндегі жапырақты да, шаңдақ топырақты да сүйсініп жейді әрі соған үйренеді. Астарлы мағынасы — адам үшін өз елі, өз жері ең ыстық, ең жайлы мекен; туған орта оған ем секілді әсер етеді, өйткені онда оның балалық ізі, жанына жақын табиғаты, сағынышы бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «түйе жейтін жапырақ» пен «түйе аунайтын шаңдақ топырақ» — туған жердің қарапайым тіршілігін бейнелейтін образдар. Жапырақ пен топырақтың өзі «дәрі» деп алынуы — туған өлкенің адамға рухани күш беретінін, сағынышты басатынын, жанды тыныштандыратынын білдіреді. Яғни, қасиет байлықта емес, туған топырақтың қадірінде.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал елден жырақта жүрген адамға ерекше әсер етеді. Мысалы, басқа қалада оқып жүрген студент ауылына қайтқанда, қарапайым ауаның, үйдің иісінің, өзеннің, топырақтың өзін сағынып қуануы — осы мақалдың шындығы. Ол адамға туған жерін құрметтеп, одан алыстаса да жүрегінде сақтауды еске салады.
Túıe aýnaıtyn shańdaq topyraǵy da dári.