Тоңға жатқан мал оңбас,
Тобырға түскен іс оңбас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: тоңда жатқан малға да, тобырға түскен іске де береке қонбайды. Астарлы мағынасы: жағдайы нашар, ыңғайсыз ортада қалған нәрсе де, көптің арасында ретсіз жүрген іс те оң нәтиже бермейді. Яғни кез келген істің дұрыс шығуы үшін қолайлы орын, тәртіп және нақты жауапкершілік керек.
Образдар мен теңеулер
«Тоң» — қатты суық, жайсыз орта. Ондай жерде жатқан мал әлсіреп, күйзеліске түседі, демек қорғансыз қалудың белгісі. «Тобыр» — ретсіз, ұйымсыз көпшілік. Оған түскен іс шашырап, иесіз қалып, аяқсыз қалуы мүмкін. Бұл жерде мал мен іс арқылы адам өміріндегі екі үлкен қауіп көрсетіледі: қолайсыз орта және ұйымсыздық.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір жобаны нақты жоспарсыз, жауапты адам бекітпей, бәріне ортақ деп қалдырса, іс алға баспайды. Сол сияқты адам да қолайсыз ортада жүрсе, дамуы тежеледі. Сондықтан дұрыс орта таңдап, істі тәртіппен жүргізу керек.
Tobyrǵa túsken is ońbas.