Талдырмаш таза айырдан,
Жүк көтергіш қоспақ артық.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — талдырмаш, яғни әлі жас, әлсіз таза айырдан гөрі, жүк көтеретін қоспақтың пайдасы көбірек деген ой. Астарлы мағынасы — сыртқы сұлулық пен нәзіктікке ғана сүйенбей, шын іске жарайтын, төзімді әрі еңбекқор адамды жоғары бағалау керек дегенді білдіреді. Халық осылайша «көркемі емес, керегі маңызды» деген өмірлік өлшемді айтады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «талдырмаш таза айыр» — әлі жетілмеген, әлсіз, нәзік нәрсенің бейнесі. Ал «жүк көтергіш қоспақ» — ауыр іске төзетін, мықты, іске қолайлы күштің символы. Айыр мен қоспақтың салыстырылуы арқылы халық адамды да не затты да пайдалы жағына қарап бағалауды меңзейді. Бұл жерде қоспақтың артықтығы — оның күшінде, шыдамында, өмірлік қажетке жарауында.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал еңбекке, қабілетке және нәтижеге қарап баға беруді үйретеді. Мысалы, жұмысқа адам таңдағанда тек әдемі сөйлегеніне емес, істі тындыра алатын тәжірибесі мен жауапкершілігіне мән берген дұрыс. Яғни, сыртқы әсерден гөрі, нақты пайда әкелетін қасиет қымбат.
Júk kótergish qospaq artyq.