Тайлы бие тайлақты түйедей.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Тайлы бие тайлақты түйедей» деген мақал жас құлынның, яғни әлі толық жетілмеген малдың сырттай үлкен көрінуін білдіреді. Тура мағынасында тайы бар бие мен тайлақты түйе көлемі жағынан ірірек көрінеді. Астарлы мағынасы — кейде шын мәні әлі толық ашылмаған, бірақ сыртқы көрінісімен, айбынымен не бағасымен көзге түсетін нәрсе болады. Бұл сөз адамның, заттың не істің сыртқы көрінісіне ғана қарап асығыс баға бермеуді ескертеді.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «тайлы бие» мен «тайлақты түйе» — мал шаруашылығына жақын халық танымынан туған нақты образдар. Тай, тайлақ — жас, әлі өсіп келе жатқан төл; ал түйе мен бие — шаруашылықта қадірлі, бағалы мал. Осындағы теңеу арқылы қазақ дүниетанымы үлкендік пен бағалылықты тек жасына емес, көрінісіне де қарап қабылдайтынын аңғартады. Сонымен бірге бұл мақалда салыстыру арқылы алдамшы әсер, сыртқы сән мен ішкі шындықтың арасы да сезіледі.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал бір нәрсенің шынайы деңгейін толық тексермей тұрып, сыртқы сәніне сеніп қалмау керек деген мағынада қолданылады. Мысалы, жаңа ашылған бір компанияның кеңсесі өте әдемі болып, қызметі де мықты сияқты көрінуі мүмкін, бірақ тәжірибесі аз болса, оған бірден толық сенім арту дұрыс емес. Сондықтан мақал ойланбай, үстірт баға беруден сақтандырады.