Сыртын көріп, ішінен түңілме,
Қарасын көріп, күшінен түңілме.
Qarasyn kórip, kúshinen túńilme.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды сыртқы көрінісіне қарап бірден бағалама, ішкі болмысын да, шын қабілетін де білмей тұрып түңілме деген ойды айтады. Біреу түрі қарапайым, жүдеулеу немесе әлсіздеу көрінуі мүмкін, бірақ оның бойында ақыл, қайрат, білім не тәжірибе мол болуы ықтимал. Астарлы мағынасы — адамды менсінбеу, асығыс үкім шығару дұрыс емес. Нағыз қасиет көбіне сыртта емес, іште жатады.
Образдар мен теңеулер
«Сырты» — адамның көрінетін жағы, киімі, түр-тұлғасы, алғашқы әсері. «Іші» — мінезі, ниеті, білімі, адамгершілігі. «Қарасы» деген сөз де тек түс туралы емес, адамның өңі жұпыны, әлсіз көрінуін меңзейді. Ал «күші» — тек бұлшық ет емес, қайрат, төзім, жігер, рухани қуат. Мақал сыртқы әлсіздік пен ішкі мықтылықтың әрдайым сәйкес келе бермейтінін көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Бүгін бұл мақал адамдарды жұмысқа, оқуға, қарым-қатынасқа таңдағанда өте орынды. Мысалы, жаңа келген қызметкер үндемей, қарапайым көрінсе де, біраз уақыттан соң өте жауапты әрі мықты маман болып шығуы мүмкін. Сондықтан сырт келбетке қарап тез шешім қабылдамай, адамға мүмкіндік беру керек.