Сұңқар самғауын біледі,
Жапалақ жалбауын біледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал әркімнің өз табиғатына, қабілетіне және дағдысына сай әрекет ететінін білдіреді. Сұңқар — биікке самғайтын, қияға қонатын қыран құс; оның мінезі де, жолы да өр, биік. Ал жапалақ — түнде жүретін, төменірек қалықтап, жалбаңдап ұшатын құс. Астарлы мағынасы: адам да өз болмысын, шамасын, өмір салтын жақсы біледі; біреу биік мақсатқа ұмтылса, біреу өзіне ыңғайлы, үйреншікті жолымен жүреді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы сұңқар — еркіндік, биіктік, қайрат пен талаптың бейнесі. Жапалақ — көп көзге түсе бермейтін, бірақ өз тіршілігін білетін қарапайым қалпының символы. «Самғау» сөзі асқақ мақсатты, «жалбау» сөзі ерсілі-қарсылы, ауырлау қимылды меңзейді. Яғни мақал екі түрлі мінезді, екі түрлі қабілетті салыстырып, әр құстың өз жолы барын көрсетеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамды өз болмысын түсінуге, өзіне сай кәсіп пен бағыт таңдауға үндейді. Мысалы, бір жас өлең жазуға, екіншісі техникаға икемді болуы мүмкін; екеуін де бір өлшеммен бағалау дұрыс емес. Әркім өз «самғауын» табса, ісі де нәтижелі болады.
Japalaq jalbaýyn biledi.