Сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Сүйреп, зорлап немесе дайын емес нәрсені күштеп қосудан пайда болмайды деген ой айтылады. Тура мағынада — аңға өз еркімен жүгірмеген, ілестіріліп әкелінген тазы түлкіні ұстай алмайды. Астарлы мағынасы — істің табысты болуы үшін ниет, ынта, қабілет және табиғи жарасым керек. Күштеп істелген іс көбіне нәтижесіз қалады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «тазы» — алғыр, жүйрік, аңға салатын иттің бейнесі. «Түлкі» — қулықты, шапшаң олжаны білдіреді. Ал «сүйреп қосқан» деген тіркес бір нәрсенің өз орнын таппай, амалсыздан ғана байланысқанын көрсетеді. Яғни қабілет пен міндет үйлеспесе, ең мықты құрал да мақсатына жете алмайды.
Қазіргі өмірде
Бұл мақалды адамды қабілетіне сай емес іске зорлап салғанда қолдануға болады. Мысалы, техникаға қызықпайтын, бірақ ата-анасы күшпен инженер мамандығына түсірген студент оқуда қиналса, «сүйреп қосқан тазы түлкі алмайды» деп айту орынды. Яғни әр адам өз бейімімен айналысса ғана нәтиже шығады.