Сүйекпен ұрған ит қыңсыламайды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — итті сүйекпен ұрсаң да, ол қыңсыламайды, өйткені оған сүйек те бір жағынан таныс, өзіне тиесілі нәрсе сияқты көрінеді. Астарлы мағынасы — адам кейде пайдасын көріп жүрген, бір жағынан өзіне жақын нәрсеге бола ренжімей, ауыр сөзге, зәбірге де төзіп кетеді. Сондай-ақ, жақыннан келген сын, ескерту не қысым сырттай ауыр көрінсе де, адам оны сабырмен көтеруі мүмкін деген ой бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «ит» — шыдамды, кейде қорлыққа да үйреніп кеткен бейнелі образ. «Сүйек» — азық, пайда, аз да болса дәм-тұздың нышаны. Ал «ұрған» әрекеті — қатаңдық, дөрекілік, қысым. Яғни мақал адам мінезіндегі төзімділікті, кейде пайда үшін көп нәрсеге көз жұма қарауды ишаралайды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға ауырлау тиетін, бірақ негізі пайдасы бар сынға қатысты айтылады. Мысалы, бір қызметкер басшысынан қатаң ескерту алады, бірақ ол ренжімей, себебі сол жұмыстан нәпақа тауып жүр. Мұнда мақал сабырды да, шындықты да астарлап жеткізеді.