Сөзіңе қарауыл қой.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сөзіңе қарауыл қой» деген мақал адамға сөйлер алдында ойланып, сөзін бақылап айту керегін ескертеді. Тура мағынасында қарауыл — күзетші, сақтаушы. Астарлы мағынада ол адамның тіліне, ойына, аузына ие болуы керек дегенді білдіреді. Себебі бір ауыз сөз кейде елді жарастырады, кейде ренжітіп, дауға да себеп болады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «қарауыл» сөзі сөзді күзетіп тұратын, оның дұрыс-бұрысын байқап отыратын сақтық бейнесін береді. Яғни сөз еркін шыға беретін нәрсе емес, жауапкершілікпен айтылатын құндылық екені меңзеледі. Бұл образ адамның ішкі тәртібін, ой сүзгісін, сабырын көрсетеді. Сөзді бақылау — ойсыз сөйлемеу, орынсыз әзілден, ауыр тілден, өсек пен өтіріктен сақтану.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал әсіресе әлеуметтік желіде, жұмыс орнында, отбасылық әңгімеде өте маңызды. Ашумен жазылған бір пікір адамның беделіне нұқсан келтіруі мүмкін. Мысалы, чатта ренжіп тұрып жіберілген дөрекі хабарлама кейін өкініш әкеледі. Сондықтан әр сөзді салмақтап айту — мәдениеттілік пен парасаттың белгісі.