Сөзге сөз келгенде сөйлемесе,
Сөздің анасы өледі.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөз тартысы, пікір алмасу, уәж айту орнында үндемей қалудың зиянын білдіреді. Тура мағынада екі адам сөзге келіп, жауап қайтарылмаса, әңгіме тоқырайды. Астарлы мағынада: орынды жерде өз ойыңды қорғай білу, дәлелмен сөйлеу қажет. Өйткені сөзге жауапсыздық біртіндеп әңгіменің де, пікірдің де құнын түсіреді. Қазақ ұғымында сөз — ойдың, мінездің, намыстың көрінісі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "сөзге сөз келу" — пікір қақтығысы, ой жарыстыру. Ал "сөздің анасы" деген тіркес сөзді тудырып, өрбітетін бастау, яғни жауап, уәж, қарсы пікірдің орнын бейнелейді. "Өледі" деуі сөздің мүлде тоқтап, мәні кетуін білдіретін бейнелі айту. Бұл жерде сөзді тірі нәрседей көрсетіп, оның жалғасуы мен қорғанысы бар екенін аңғартады.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды пікірталаста, жұмыста, оқу орнында немесе әлеуметтік желіде орнымен қолдануға болады. Мысалы, жиналыста бір адам маңызды ұсыныс айтса, оған дәлелді жауап бермей үнсіз қалу әңгімені әлсіретеді. Сол кезде ойыңды сыпайы, нақты айтып, пікірді жалғастыру қажет. Бұл — өз ұстанымыңды қорғаудың, әңгімені мазмұнды етудің жолы.
Sózdiń anasy óledi.