Сөздің басы қатты болса, соңы тәтті.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөзді қалай бастау керегін ескертеді. Бастапқыда айтылған сөз қатқыл, тіпті ауырлау естілсе де, егер оның түпкі мақсаты дұрыс болса, соңғы нәтижесі жақсы болады. Яғни адам шындықты кейде тіке, өткір айтып, кейін соның пайдасын көреді. Астарлы мағынасы — ақиқат сөз әрқашан жұбату сияқты жұмсақ бола бермейді, бірақ пайдалы кеңес пен әділ ескерту адамды түзеп, жақсылыққа жеткізеді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы "қатты" сөзі — дөрекілік емес, шындықты бүкпей айту, талап қоя сөйлеу деген ұғымды білдіреді. Ал "тәтті" сөзі — сол сөздің нәтижесі, берер пайдасы, көңілге жағар жемісі. Халық сөздің басындағы қиындық пен соңындағы игілікті осылайша дәмге теңеп, ойды әсерлі жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал ата-ана, ұстаз, басшы немесе дәрігердің шындықты ашық айтуына қатысты қолданылады. Мысалы, мұғалім оқушыға: "Қателігің көп, бірақ түзетсең нәтижең жақсы болады" десе, алғашқы сөз ауыр көрінгенімен, оның түбі — өсу мен жетістік. Демек, сыпайылықпен бірге туралық та қажет.