Сөзден қорықпаған сойылдан қорықпас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның сөзге шыдамды, уәжге берік, мінезі қайсар болса, сыртқы қысымнан да сескенбейтінін білдіреді. Тура мағынасында сөзден қорықпаған адам ауыр таяқтан да қорықпайды деген ой жатыр. Астарлы мағынасы — сөзге тоқтай білу, сын мен пікірді көтере алу, намысты бермей, әділ сөзден қашпау. Жақсы адам шындықты естігенде именбейді, өйткені ол өз ісіне сенімді болады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз» — тек жай әңгіме емес, сын, ескерту, дау, ақиқат. Ал «сойыл» — күш, зорлық, қаталдықтың бейнесі. Халық сөзді рухани сынақ ретінде, ал сойылды физикалық қауіп ретінде алып, екеуін қарсы қояды. Яғни адам алдымен сөзбен арпалысып, пікірге төтеп бере алса, өмірдің үлкен соққысынан да қаймықпайды деген тұжырым бар.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал адамға өз ойын ашық айтып, дәлелмен сөйлей білуге шақырады. Мысалы, қызметкер басшысының әділетсіз шешіміне сыпайы түрде қарсы пікір айтып, ойын нақты жеткізсе, ол сөзден қорықпайтын, батыл адам болып саналады. Мұндай мінез адамды әлсіздікке емес, жауапкершілікке тәрбиелейді.