Сөз тапқанға қолқа жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Сөз тапқанға қолқа жоқ» деген мақал тапқыр, орынды сөйлей білетін адамға ешкімнің дауы, бөгеті жоқ дегенді білдіреді. Яғни қиын жағдайда дұрыс сөз тауып, өз ойын дәл әрі сыпайы жеткізген адам қарсыласын да тоқтата алады. Мұнда сөздің күші, ақылдың үстемдігі, уақтылы айтылған уәждің құны дәріптеледі.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «сөз тапқан» тіркесі — тек сөйлей білу емес, ойлы, шебер, дәлелді жауап бере алатын адам бейнесі. Ал «қолқа жоқ» дегені — оның сөзіне тосқауыл, қарсы уәж, қарсылық болмайды деген астарлы мағына береді. Халық бұл арқылы тілдің ұтқырлығын найзадан да, күштен де жоғары қояды.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал пікірталаста, жұмыс сұхбатында, не күнделікті қарым-қатынаста орынды қолданылады. Мысалы, бір қызметкер басшысының күрделі сұрағына қысылмай, нақты дерекпен, сыпайы әрі жинақы жауап берсе, оның «сөз тапқаны» байқалады. Осындай адам өз беделін де, ойын да қорғай алады.