Сөз бергенге ерме,
Бөз бергенге ер.
Сөз бейнет болар,
Бөз көйлек болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды жеңіл уәде мен сыртқы жылтырауға алданбауға шақырады. Тура мағынасында «сөз берген» — бос уәде айтқан адам, ал «бөз берген» — арзан мата ұсынып, соған қызықтыратын адам. Астарлы мағынасы: біреудің құр сөзінен пайда жоқ, ал шын мәні бар нәрсе ғана таңдалуы керек. Уәде де, тарту да ақылға салып өлшенбесе, соңында өкініш әкеледі.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сөз» — орындалмайтын уәде, бос мақтау, ал «бөз» — бағасы төмен, сапасы нашар заттың бейнесі. «Сөз бейнет болар» деуі бос сөздің адамды әуреге салып, уақытын кетіретінін білдіреді. «Бөз көйлек болар» дегені — сырттай арзан көрінген нәрсенің өзі қажетке жарайтынын меңзейді. Яғни, сөзге сеніп қалмай, істің шынайы пайдасын бағалау керек.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды жұмыс, сауда, таныстық не уәде берген кезде қолдануға болады. Мысалы, біреу «ертең міндетті түрде көмектесемін» деп қайта-қайта айтып, бірақ іс жүзінде қол ұшын созбаса, оған сеніп, жоспар құру дұрыс емес. Ал нақты, аз болса да шынайы көмектің қадірі жоғары.
Bóz bergenge er.
Sóz beınet bolar,
Bóz kóılek bolar.