Соқыр атқа қотыр ат үйір.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Соқыр атқа қотыр ат үйір» деген мақалдың тура мағынасы — кемістігі бар, әлсіз екі аттың бір-біріне жақындасып, бірге жүруі. Астарлы мағынасы — мінезі, күйі, деңгейі ұқсас адамдар көбіне бір-бірін тез табады. Кейде бұл жақсы қасиетті де, жаман дағдыны да білдіреді: әлсізге әлсіз, салаққа салақ, жалқауға жалқау үйір болады. Сондықтан мақал адамды өз ортасына, араласатын жолдастарына мұқият болуға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «соқыр ат» пен «қотыр ат» — денсаулығы кем, күтімі нашар малдың бейнесі. Олар арқылы халық адам бойындағы кемшілік, әлсіздік, кембағал әдеттерді тұспалдап көрсетеді. «Үйір» сөзі — бір-біріне тартылу, жақындасу, топтасу деген ұғымды береді. Яғни мақал ұқсастың ұқсасқа үйір болатынын көркем түрде жеткізеді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өз мәнін жоғалтқан жоқ. Мысалы, бос жүрген екі адам бір-бірін ертіп, уақытын текке өткізіп, сабаққа не іске салғырт қарай бастаса, жұрт осы мақалмен ескертуі мүмкін. Яғни адам өз ортасын таңдағанда, жаман әдет жұғып кетпесін деп ойлануы керек. Бірге жүрген орта адамның мінезі мен болашағына тікелей әсер етеді.