Сөйлей білмес жаманның
Сөзі өтпес бір пышақ.
Сөз білетін адамның
Әр сөзіне бір тұсақ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал сөз қадірін білмейтін, ойсыз сөйлейтін адамның сөзі елге өтпейтінін айтады. Ондай кісінің сөзі өткір пышақтай әсер етпейді, керісінше, мағынасыз болып қалады. Ал сөзді орнымен, жөнін тауып сөйлейтін адам айтқанын тыңдатады, жұртқа ой салдырады. Яғни мұнда шешендік, байып, әдепті сөйлеу құнды екені насихатталады.
Образдар мен теңеулер
«Бір пышақ» сөзі — өткір, бірақ пайдасыз қару бейнесі. Бұл жерде сөздің тек қатты айтылуы емес, оның әсері мен салмағы маңызды екені меңзеледі. «Бір тұсақ» — байлау, іліктіру, тоқтату мағынасындағы бейнелі тіркес. Сөз білетін адамның әр сөзі тыңдаушыны баурап, ойымен ұстап қалады дегенді білдіреді. Демек, тілдің күші сөздің санына емес, сапасына байланысты.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал әсіресе көпшілік алдында сөйлегенде, әлеуметтік желіде пікір жазғанда өте орынды. Ойланбай айтылған сөз кейде адамды ұятқа қалдырады, ал дәл, қысқа, сыпайы айтылған сөз құрметке жеткізеді. Мысалы, жиналыста бір адам айқайлап көп сөйлегенімен, ойын жеткізе алмайды; ал сабырмен, нақты дәлелмен сөйлеген адамды бәрі тыңдайды. Сондықтан бұл мақал сөз мәдениетін сақтауға үйретеді.
Sózi ótpes bir pyshaq.
Sóz biletin adamnyń
Ár sózine bir tusaq.