Шошқа өліп жатса да, «қорқ» етуін қоймас.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамның бойына әбден сіңіп кеткен жаман мінез, әдет немесе табиғи болмыс оңайлықпен өзгермейтінін білдіреді. Тура мағынада шошқа өлер алдында да өзіне тән қорылдаған дыбысын шығаруы мүмкін деген ой айтылады. Астарлы мағынасы — пенденің әдеті, қылығы, мінезі соңғы сәтке дейін бірге жүретінін, оны түбегейлі өзгерту қиын екенін меңзейді. Сондықтан адам мінезін ерте түзеп, жаман дағдыға жол бермеу керек деген ескерту бар.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шошқа» — жағымсыз, өрескел қылықтың бейнесі. Ал «қорқ етуі» оның табиғи, үйреншікті дыбысы ретінде берілген. Яғни мақал шошқаның сыртқы түрін емес, өзгермейтін, туа біткен не қалыптасып кеткен әдетті образ арқылы көрсетеді. Осы бейне арқылы халық «мінез түбімен кетпейді» деген ойды өте ықшам, ащы мысқылмен жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал өз қателігін түсінсе де, сол әдетінен арылмайтын адамға қатысты айтылады. Мысалы, үнемі өтірік айтып жүретін біреу бір қиын сәтте шындықты айтса да, кейін қайтадан бұрынғы қалпына түсіп кетсе, жұрт осы мақалмен оның өзгерісі тұрақсыз екенін меңзейді.