Шөмелені шөбім, несиені малым бар деме.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақал адамды орынсыз сенімге, есепсіз мақтанға және болашаққа тым арқа сүйеуге сақтандырады. Шөмеле — әзірге көзге түскен шөп қана, ол малдың шын қоры емес; дәл сол сияқты несие де өзіңнің байлығың емес, уақытша қарыз. Яғни қолда бардай көрінген нәрсеге сүйеніп, «менің ырысым бар» деп асыра сөйлеуге болмайды. Астарында: шын байлық — нақты еңбекпен келген, қолда ұстайтын, жауапкершілігі ауыр дүние.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «шөмеле» — сырттай көп көрінгенмен, түпкі мәні аз болуы мүмкін нәрсенің бейнесі. Ал «несие» — өзгенің ақшасы, яғни уақытша мүмкіндік. «Малым бар» деу арқылы адам қарызды байлықпен шатастырып алатыны көрсетіледі. Халық осы екі образ арқылы көрініске алданып қалмауды үйретеді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды несиеге көлік, телефон не үй алып, соның бәрін өз байлығындай көретін адамдарға айтуға болады. Мысалы, біреу несиеге қымбат телефон алып, өзін дәулетті сезінуі мүмкін. Бірақ ай сайынғы төлем басталғанда, ол заттың емес, қарыздың салмағы көбірек екенін түсінеді. Сондықтан бұл мақал ақылмен жоспарлап, нақты мүмкіндікті ғана есептеуге шақырады.