Шаршап жүріп мінген есек аттай болар.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Шаршап жүріп мінген есек аттай болар деген мақалдың тура мағынасы — әбден қажыған есектің үстіне адам мінсе, ол ат секілді шапшаң не күшті көрінуі мүмкін. Астарлы мағынасы — біреуді күшпен, қинап, шаршатып жұмыс істету уақытша ғана «нәтиже» береді, бірақ ол шынайы қуат пен сапа болмайды. Яғни зорлықпен жасалған іс сырт көзге дұрыс көрінгенімен, оның берекесі аз, ғұмыры қысқа.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «есек» — төзімді, бірақ аса жүйрік емес, ауыр еңбекке жегілетін жануардың бейнесі. «Аттай болар» деген теңеу сол әлсіз не қажыған нәрсені сырттай жақсы көрсетіп жіберетін жағдайды білдіреді. Бұл жерде халық шын қабілет пен жасанды көріністі салыстырып отыр: шаршатқан нәрсе жылдам көрінсе де, ол табиғи күштің белгісі емес.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал адамды немесе қызметкерді шектен тыс қысып, демалдырмай жұмыс істетудің дұрыс еместігін аңғартады. Мысалы, бір мекемеде бір адамға бірнеше істі қатар жүктеп, соңында ол тапсырманы әрең орындаса, сырттай жұмыс бітті көрінгенімен, бұл ұзаққа бармайды. Сондықтан мақал еңбекке де, басқаруға да өлшеммен қарауды ескертеді.