Сезікті секіреді.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: бір нәрседен секем алған, күмәнданған адам шошып, жалт етеді. Астарлы мағынасы: жүрегінде күдігі бар, өз ісіне өзі сенімсіз адам кез келген белгіге үреймен қарап, асығыс әрекет жасайды. Яғни кінәлі не күмәнді күйде жүрген жан сыртқы жағдайдан да қауіп іздейді.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сезікті» сөзі — ішкі күдік, күмән, алаң күйді білдіреді. Ал «секіреді» дегені — қорыққаннан не абыржығаннан кенет қозғалу, тайсақтау. Халық бұл арқылы адамның көңіл күйін қысқа да нұсқа бейнелеген: күдігі бар кісі тыныш отырмайды, әр дыбыстан секем алады.
Қазіргі өмірде
Қазіргі заманда бұл мақал сенімсіз, екіұшты жағдайда жүрген адамға байланысты айтылады. Мысалы, жұмыста бір қызметкер өз қатесін жасырып жүрсе, тексеріс басталғанда ол бәрінен бұрын үрейленіп, асығыс ақтала бастайды. Сондай кезде жұрт: «Сезікті секіреді» деп, күдігі бар адамның қылығы бірден байқалатынын меңзейді.