Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
«Семіз қозы пышаққа сұранып тұрады» деген мақалдың тура мағынасы — семірген қозы сойылуға дайын тұрады. Астарлы мағынасы — шамадан тыс байлық, тоқшылық, не көзге түсетін артықшылық адамның өзіне қауіп әкелуі мүмкін. Яғни, тым көзге түскен, тым мақтаншақ, не жағдайы ерекше адамға қызғаныш, сұғанақтық, қысым жиі тиеді деген ескерту бар. Халық бұл сөз арқылы артықтың да өз салмағы барын ұқтырады.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «семіз қозы» — мол, толық, көз тартатын, бағалы нәрсенің бейнесі. «Пышақ» — қауіп, шығын, тартып алу, жоғалту белгісі. Қозының семіз болуы оны әлсіз етпейді, бірақ жұрттың назарын аударады. Сол сияқты адам да, мүлік те, жетістік те байқалған сайын қауіп көбейеді. Мақал сақ болуға, асып-таспауға, барды бағалауға үндейді.
Қазіргі өмірде
Бұл мақал бүгін де өзекті. Мысалы, бір адам табысын әлеуметтік желіде шамадан тыс көрсетсе, оны алаяқтар, күндестер немесе орынсыз сұраушылар айнала бастайды. Сондықтан халық «үнемі жариялап, мақтана берме, артық көзге түсу қауіп әкеледі» деген ойды осы мақалмен жеткізеді.