Саулықтың жасы үлкен,
Ісектің басы үлкен.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы: қой-ешкі ішінде саулығының жасы үлкен, ісектің басы үлкен болады. Астарлы мағынасы: әр нәрсенің өз орны, өз өлшемі бар; үлкендік пен артықтық әрдайым сыртқы көріністе емес, табиғи болмыс пен жағдайға байланысты. Қазақ халқы мұны салыстыру арқылы «бір нәрсені екіншісімен орынсыз теңеуге болмайды» деген ойды жеткізеді. Яғни, адам да, іс те, сөз де өз өлшемімен бағалануы керек.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы саулық пен ісек – мал шаруашылығынан алынған нақты образдар. Жасы үлкен саулық – тәжірибесі мол, орны бөлек деген ишара. Басы үлкен ісек – сырттай ірі, айбарлы көрінгенімен, оның салмағы не жасы міндетті түрде артық емес екенін аңғартады. Бұл теңеу өмірде көрінген нәрсеге бірден сенбей, мәніне үңілу қажет екенін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды адамдарды тек сыртқы келбетіне қарап бағаламау керек дегенде қолдануға болады. Мысалы, жұмысқа жаңа келген жас маманның ойы өте ұтымды, ал көп жыл істеген адамның пікірі әлсіз болуы мүмкін. Сонда «саулықтың жасы үлкен, ісектің басы үлкен» деп, сыртқы белгіге емес, шын сапаға мән беруді еске салады.
Isektiń basy úlken.