Сақырлаған аязда сары қамысты панала.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — қатты аяз болғанда, адам жел өтінен, суықтан қорғану үшін қамыс сияқты ықтырма, панасы бар жерді іздейді. Астарлы мағынасы — қиын шақта өзіңді сақтап қалу, орынсыз тәуекелге бармай, бар қорғанды, бар мүмкіндікті дұрыс пайдалану керек деген ой. Яғни, ауыр жағдай туса, ең алдымен амандықты ойлап, ақылмен әрекет ету қажет.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сақырлаған аяз» — қатал, сын сәтті, ал «сары қамыс» — жұпыны болса да пана бола алатын тірек, қорған. Қамыстың сары түске енуі оның қураған, әлсіз көрінгенімен, кейде суықтан ықтарлықтай көмек бере алатынын аңғартады. Бұл образ өмірде сырттай болмашы көрінетін нәрсенің өзі қиын кезде пайдасын тигізетінін білдіреді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал қиындық кезінде сабыр сақтап, бар мүмкіндікті бағалауға қатысты айтылады. Мысалы, қыс қатты болып, жол жабылса, адам алысқа шығуға асықпай, жылы жерге тоқтап, қауіпсіз шешім қабылдайды. Бұл — «алдымен амандық, кейін әрекет» деген өмірлік қағида.