Сай сайға құяды,
Шұқанаққа дәнеңе жоқ.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — сайдан аққан су сайға барып құяды, ал шұқанақта су тұрмайды, оған ештеңе жиналмайды. Астарлы мағынасы — бір нәрсе өзіне ұқсас, өз деңгейіндегі ортаға тартылады; сондай-ақ берекелі, ойлы, қабілетті ортада ғана нәтиже мен пайда болады. Жақсы нәрсе жақсыға қосылады, ал бос, қуыс жерде құт-береке тұрақтамайды.
Образдар мен теңеулер
Мұндағы «сай» — терең, су жиналатын орын, яғни толымды, мазмұнды орта. «Шұқанақ» — ойық, шұңқыр, су ұстамайтын қуыс жер, яғни әлсіз, берік емес жағдай. Су бейнесі — ырыс, пайда, ықпал немесе жақсы қасиет белгісі. Халық осы арқылы адам мінезі, орта таңдауы мен өмірлік нәтиже туралы ой түйіндейді.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақалды орта мен қарым-қатынасқа байланысты қолдануға болады. Мысалы, білімге құштар студенттер бір-бірімен араласса, олар ынталанып, жақсы нәтижеге жетеді; ал жалқау, немқұрайлы ортада оның дамуы баяулайды. Сондықтан адам өзіне пайдалы, талапты орта таңдауы керек деген ой айтылады.
Shuqanaqqa dáneńe joq.