Әркім тапқанын теке қояды.
Мақалдың мағынасы мен түсіндірмесі
Негізгі мағынасы
Бұл мақалдың тура мағынасы — әр адам өз қолына түскен, өзі иеленген дүниені өз қалауынша пайдаланады деген сөз. Астарлы мағынасы — біреудің тапқанына, жинағанына, иелігіне сырттан көз сүзбей, оның өз еркі бар екенін мойындау керек. Яғни әркім еңбектеніп тапқанын қалай жұмсаймын десе де, соған құқылы. Сонымен бірге бұл сөз адамды өз несібесін бағалауға, біреудің несібесіне араласпауға шақырады.
Образдар мен теңеулер
Мақалдағы «теке қояды» деген тіркес — тау мен өрісте еркін жүретін, иесі бар малға меңзеу. Мұнда теке — адамның тапқан дүниесінің символы, ал «қою» — бір нәрсені өз ыңғайынша орналастыру, пайдалану. Образ арқылы халық «әркім өз еншісін өзі билейді» деген ойды өте қысқа әрі дәл жеткізген.
Қазіргі өмірде
Қазір бұл мақал еңбектің нәтижесін құрметтеу, жеке меншік пен еркін таңдау құқығын түсіну қажет болғанда айтылады. Мысалы, бір адам өз ақшасына телефон алып, керек емес деп қымбат аксессуар қоспаса, өзгелер оның таңдауына араласпай: «Әркім тапқанын теке қояды» деп айтуы мүмкін. Бұл — өз еңбегіңнің жемісін өзің биле деген өмірлік ұстаным.